ഭക്തിയുടെ നാല് തലങ്ങൾ

ഭക്തിയുടെ നാല് തലങ്ങൾ
🌼🌼🌼🌼🌼🌼🌼🌼🌼🌼

ഭക്തിയിൽ പല അവസ്ഥകൾ അഥവാ പടവുകൾ ഉണ്ട് എന്ന് പറഞ്ഞാൽ അത് അംഗീകരിക്കാൻ സാധിക്കും. എന്നാൽ ഭക്തി വ്യത്യസ്ത തലങ്ങളിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് എന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ അല്പം അത്ഭുതം തോന്നാം. ആ തലങ്ങൾ ഏതൊക്കെയാണെന്നും, അതിൽ നാം ഇപ്പോൾ എവിടെയാണ് നിൽക്കുന്നതെന്നും, ഏത് തലത്തിൽ എത്തിച്ചേരുമ്പോഴാണ് അത് ശുദ്ധഭക്തിയായി മാറുന്നതെന്നും നമുക്ക് ഇപ്പോൾ പരിശോധിക്കാം.

ഭക്തി ആകെ നാല് തലങ്ങളിലായിട്ടാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. അവ യഥാക്രമം: ഇന്ദ്രിയതലം, മനസ്സിന്റെ തലം, ബുദ്ധിയുടെ തലം, ആത്മീയതലം എന്നിവയാണ്. ഇതിനെക്കുറിച്ച് നമുക്ക് വിശദമായി വിശകലനം ചെയ്യാം.

ഇന്ദ്രിയതലത്തിലുള്ള ഭക്തി
🌼🌼🌼🌼🌼🌼🌼🌼🌼

പ്രാരംഭദശയിൽ ഭഗവാനിൽ മധ്യവർത്തിയായ (മിതമായ) വിശ്വാസം മാത്രം പുലർത്തുന്നവരാണ് ഇക്കൂട്ടർ. തങ്ങളുടെ ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങൾക്കായി ഭഗവാന്റെ മുൻപിൽ എപ്പോഴും പ്രാർത്ഥനകളും ആവശ്യങ്ങളും സമർപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നവരാണിവർ. ഈശ്വരൻ (അല്ലെങ്കിൽ നമുക്ക് മുകളിലായി ഒരു പരമശക്തി) ഉണ്ട് എന്ന് ഇവർ സമ്മതിക്കുന്നു. നിരീശ്വരവാദികളെ അപേക്ഷിച്ച് ഇവർ അല്പം മുന്നിലാണെന്ന് പറയാമെങ്കിലും, ഇവരുടെ അവസ്ഥ തീർത്തും പരിതാപകരം തന്നെയാണ്.

തങ്ങളുടെ ദൈനംദിന പ്രശ്നങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തി നേടുവാനും, ഭാവി സുരക്ഷിതവും സമൃദ്ധവുമാക്കുവാനും, തങ്ങളുടെ തലമുറകൾക്ക് എല്ലാവിധ നന്മകളും ഫലങ്ങളും സിദ്ധിക്കുവാനും, ലൗകികമായ അടിസ്ഥാന പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പരിഹാരം കാണുവാനും ഇവർ ദൈവത്തോട് യാചിക്കുന്നു. വീണ്ടും വീണ്ടും ഇവർ ഇതേ ആവശ്യങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കും. ഇവരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം സ്വന്തം ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങൾക്കാണ് മുൻഗണന എന്നതിനാൽ, അത് സാധിപ്പിച്ചു തരുന്ന ഒരു ഉന്നത ശക്തിയായി മാത്രമാണ് ഇവർ ഭഗവാനെ ദർശിക്കുന്നത്. അതിനാൽ തന്നെ ഈ ഭക്തി (ഇതിനെ ഭക്തി എന്ന് അംഗീകരിച്ചാൽ തന്നെയും) കേവലം ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മാത്രമുള്ളതാണ്.

ഇതിലെ സങ്കടകരമായ വശം എന്തെന്നാൽ, തങ്ങളുടെ ഇന്ദ്രിയ തൃപ്തി പൂർത്തിയാക്കി തരുന്ന ദൈവമേ യഥാർത്ഥ ദൈവം എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നതുകൊണ്ട്, ഇവർ ദൈവത്തെ മാറ്റുക, മതം മാറുക, പലരും പറയുന്ന പരിഹാരക്രിയകൾ അന്ധവിശ്വാസത്തോടെ ചെയ്യുക തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിലെല്ലാം ഏർപ്പെടുന്നു. തങ്ങൾ വിചാരിച്ച കാര്യം നടന്നിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ആ ദൈവത്തെ നിന്ദിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടെയുള്ള കാര്യങ്ങൾ ഇവരിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകും. ഇവർ ഉള്ളിൽ നിരീശ്വരവാദപരമായ ചിന്തകളും കൂടെ കൊണ്ടുനടക്കുന്നവരാണ്. സ്വന്തം സ്വാർത്ഥലാഭങ്ങൾക്കായി ദൈവത്തെ ആരാധിക്കുക എന്നതിനപ്പുറം മറ്റൊന്നും ഇവർക്ക് അറിയില്ല. ഇവർ ഭഗവാനോട് കേവലം ഒരു കച്ചവടം മാത്രമാണ് നടത്തുന്നത്.

ഇങ്ങനെയുള്ള ഭക്തന്മാർ നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങൾ സന്ദർശിക്കുകയും പല സന്യാസിമാരെ വണങ്ങുകയും ചെയ്യും. എന്നാൽ ജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുകയോ ചോദ്യങ്ങൾ ഉന്നയിക്കുകയോ ഇല്ല. ഇത്തരക്കാരുടെ സാന്നിധ്യം കൊണ്ടാണ് പല വ്യാജസന്യാസിമാരും ഇവിടെ സുഖമായി ജീവിക്കുന്നത്. യാതൊരുവിധ നിയന്ത്രണങ്ങളോ നിയമങ്ങളോ തത്ത്വങ്ങളോ പാലിക്കാതെ തന്നെ ദൈവത്തിന്റെ അനുഗ്രഹം എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കണമെന്ന് ഇവർ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുകൊണ്ട്, ആ ചിന്താഗതിയെ പല വ്യാജസിദ്ധന്മാരും മുതലെടുക്കുന്നു.

ഏത് മതവിഭാഗത്തിൽ നോക്കിയാലും ഇങ്ങനെയുള്ള ആളുകളാണ് ഭൂരിപക്ഷവും. തങ്ങൾക്ക് എന്തെങ്കിലും ആവശ്യം വരുമ്പോൾ ദൈവത്തെ വണങ്ങുകയും, സമ്പത്ത് വർദ്ധിക്കുമ്പോൾ നിരീശ്വരവാദം സംസാരിക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ ദൈവത്തെ എളുപ്പത്തിൽ മറക്കുകയോ ചെയ്യുക എന്നത് ഇവരുടെ രീതിയാണ്. തങ്ങളെ എപ്പോഴും സംരക്ഷിക്കുക എന്നതും തങ്ങൾക്ക് സുഖഭോഗങ്ങൾ നൽകുക എന്നതുമാണ് ദൈവത്തിന്റെ ചുമതല എന്നാണ് ഇവരുടെ വിശ്വാസം. തങ്ങളുടെ ആഢംബരവും അന്തസ്സും പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള ഭക്തിപ്രകടനങ്ങൾ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാൻ ഇവർ ഒട്ടും മടിക്കാറില്ല. ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ അതിയായി മുഴുകിയിരിക്കുന്ന ഒരാൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ദാസനായിട്ടാണ് ജീവിക്കുന്നത്. ഭഗവാനെ സാക്ഷാത്കരിക്കണമെങ്കിൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ നിന്നും വിമോചനം നേടണമെന്ന് പോലും ഇവർ അറിയുന്നില്ല.

ഇവരെ തിരിച്ചറിയാനുള്ള മറ്റൊരു പ്രധാന ലക്ഷണം: തങ്ങളുടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ പരിധിയിൽ നിന്നുകൊണ്ട്, അതായത് ‘ഞാൻ ഈ ശരീരമാണ്’ എന്ന ആത്മബോധമില്ലാത്ത ചിന്തയിലാണ് ഇവർ ജീവിക്കുന്നത്. അതിന്റെ തുടർച്ചയായി, ഈ ശരീരം ജനിച്ച കുടുംബവും നാടും ഭാഷയും എല്ലാം തന്റേതാണെന്ന മമതയോടെ ഇവർ ജീവിക്കുന്നു. ഇവർ അതത് മതവിഭാഗങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മകളിൽ കേവലം അംഗസംഖ്യ തികയ്ക്കാൻ മാത്രമേ ഉപകരിക്കുകയുള്ളൂ; ആത്മീയമായി ഇവർക്ക് വലിയ പുരോഗതിയൊന്നും ഉണ്ടാകുന്നില്ല. ഇവരെ വെച്ച് മതപരമായ കച്ചവടങ്ങൾ നന്നായി നടക്കും. വലിയ മഠാധിപതികളും ക്ഷേത്ര ഭാരവാഹികളും ജനങ്ങളെ ഈ ഒരു തലത്തിൽ തന്നെ നിലനിർത്താനാണ് എപ്പോഴും ശ്രമിക്കുന്നത്.

മനസ്സിന്റെ തലത്തിൽ ഭക്തി
🌼🌼🌼🌼🌼🌼🌼🌼🌼

ഇവർ ഇന്ദ്രിയതലത്തിൽ നിന്ന് ഭക്തി ചെയ്യുന്നവരെ അപേക്ഷിച്ച് ബോധമണ്ഡലത്തിൽ അല്പം മുന്നിട്ടുനിൽക്കുന്നവരാണ്, ഭക്തിയിലല്ല. ചിന്തിക്കുക, അനുഭവിക്കുക, ആഗ്രഹിക്കുക എന്നിവയാണ് മനസ്സിന്റെ ധർമ്മങ്ങൾ. മനസ്സിന്റെ തലത്തിൽ ഭക്തി ചെയ്യുന്നവർ ശാസ്ത്രവിധികളെ വിശ്വസിക്കാതെ, തങ്ങളുടേതായ ചില ചിട്ടകൾ ഉണ്ടാക്കി അതിനെ ന്യായീകരിക്കുന്നവരായിരിക്കും. ഉദാഹരണത്തിന്, ആഴ്ചയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒരു ദിവസം വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കാനായി ഇവർ മാറ്റിവെക്കുന്നു. ശാസ്ത്രവിധിക്കനുസൃതമല്ലാത്ത ഇങ്ങനെയുള്ള വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ആസുരപ്രകൃതിയുടേതാണെന്ന് ശാസ്ത്രങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും (ഭഗവദ്ഗീത 17.5-6), ഇവർ അത് അംഗീകരിക്കാറില്ല. ഭഗവാന്റെ രൂപം എന്നത് കേവലം സങ്കല്പം മാത്രമാണെന്ന് ഇവർ കരുതുന്നു. ഭഗവാന് ഏത് രൂപവും സ്വീകരിക്കാം എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നതിനാൽ, ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യനെപ്പോലും ഇവർ ദൈവമായി കണ്ട് ആരാധിക്കുന്നു. ഭഗവാനെക്കുറിച്ചോ അവിടുത്തെ പരമപദത്തെക്കുറിച്ചോ യാതൊരുവിധ യഥാർത്ഥ വിവരങ്ങളും അറിയില്ലെങ്കിലും ഇവർ സ്വന്തം ഭാവനകൾ നെയ്തുകൂട്ടുന്നത് നിർത്താറില്ല.

തങ്ങളുടെ മനസ്സ് തോന്നിയതുപോലെയാണ് ഇവരുടെ ഭക്തി എന്നതിനാൽ, പ്രാരംഭദശയിലുള്ള അല്ലെങ്കിൽ ഇന്ദ്രിയതലത്തിലുള്ള ഭക്തന്മാരെക്കൂടി ഇവർ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാക്കുന്നു. ഗുരുക്കന്മാരിലും ആചാര്യന്മാരിലും ഉപരിപ്ലവമായി മാത്രം ശരണം പ്രാപിക്കുകയും, അത് തങ്ങളുടെ മാനസിക സന്തോഷത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ആത്മീയ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ ആധികാരികതയുള്ള പരമഭക്തന്മാരിൽ നിന്ന് ജ്ഞാനം ആർജ്ജിക്കാത്തതിനാൽ, ഇവർ ക്ഷേത്രങ്ങളിലായിരിക്കുമ്പോൾ പോലും യഥാർത്ഥത്തിൽ മനസ്സിന്റെ ദാസന്മാർ മാത്രമാണ്.

ചില സമയങ്ങളിൽ ഇവർ തങ്ങളുടെ സങ്കല്പങ്ങളിലൂടെ ഭഗവാനുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തുന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് വഴിമാറുന്നു. ഭഗവാൻ തങ്ങളോട് വളരെ അടുപ്പം കാണിക്കുന്നു എന്ന് മറ്റുള്ളവരുടെ മുൻപിൽ പ്രകടിപ്പിക്കുകയും, അതിലൂടെ വലിയൊരു ഇന്ദ്രിയസുഖവും മാനസിക ആനന്ദവും കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.

ആത്മീയജീവിതത്തിന്റെ പ്രാരംഭഘട്ടത്തിൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കണമെന്നും (ഭഗവദ്ഗീത 3.41), മനസ്സിനെ നിയന്ത്രണത്തിലാക്കണമെന്നും ഭഗവദ്ഗീത ഉപദേശിക്കുന്നുണ്ട്. നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത മനസ്സ് ഏറ്റവും വലിയ ശത്രുവാണെന്ന് ശ്രീകൃഷ്ണ ഭഗവാൻ ദൃഢമായി അരുളിച്ചെയ്യുന്നു (ഭഗവദ്ഗീത 6.6).

ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിലും ഭൗതിക ഐശ്വര്യങ്ങളിലും അമിതമായ ആസക്തിയുള്ളവരും, അതിനാൽ മോഹിതരായവരുമായ ആളുകളുടെ മനസ്സിൽ, പുരുഷോത്തമനായ ഭഗവാനോടുള്ള ഭക്തിയുത സേവനത്തിനായുള്ള ദൃഢനിശ്ചയം ഉണ്ടാകുന്നില്ല (ഭഗവദ്ഗീത 2.44).

മനസ്സ് നമ്മുടെ സുഹൃത്തിനെപ്പോലെയും നന്മ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനെപ്പോലെയും അഭിനയിക്കുമെങ്കിലും, അത് നമ്മുടെ ഭൗതിക ആസക്തികളെ വീണ്ടും വീണ്ടും ദൃഢമാക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് ചില സമയങ്ങളിൽ നാം ഒന്നും ആഗ്രഹിക്കാതിരിക്കുമ്പോഴോ, അല്ലെങ്കിൽ ഏതെങ്കിലും പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്ത് വിശ്രമിക്കാൻ തുനിയുമ്പോഴോ, മനസ്സ് നമ്മെ മറ്റൊരിടത്തേക്ക് വഴിതിരിച്ചുവിടുന്നത്. അതുമല്ലെങ്കിൽ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് കൃത്രിമമായ ഭയം ഇവർക്കുള്ളിൽ ജനിപ്പിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഒരു അവസ്ഥയിലും ഇവർക്ക് പൂർണ്ണമായ തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നില്ല.